Culturele verschillen spelen een grote rol in ons dagelijks leven, zowel op het werk als in persoonlijke relaties. De cultuur waarin we opgroeien, beïnvloedt hoe we de wereld zien, hoe we communiceren en hoe we met anderen omgaan. Dit kan zorgen voor verbinding, maar soms ook voor misverstanden. Voor managers is het cruciaal om deze verschillen te herkennen en er goed mee om te gaan. Dit draagt bij aan een open en inclusieve werkomgeving waar zowel teams als individuen beter tot hun recht komen. OpenUp-psycholoog Margit gaat dieper in op de invloed van cultuurverschillen en hoe je de brug kunt slaan om samen succesvol te zijn.
Wat betekent cultuur precies?
Je zou cultuur kunnen zien als de lens of bril waardoor je het leven ziet: het beïnvloedt hoe je je gedraagt, hoe je andermans gedrag ervaart – wat je normaal en abnormaal vindt – en waar je waarde aan hecht. In verschillende wetenschappelijke onderzoeken wordt cultuur omschreven als: het geheel van attitudes, waarden, overtuigingen en gedragingen die een groep mensen deelt. Deze attitudes, waarden, overtuigingen en gedragingen worden bovendien van generatie op generatie doorgegeven.
In welke situaties kunnen cultuurverschillen ons parten spelen?
Door globalisering en technologische ontwikkelingen komen we steeds vaker met andere culturen in aanraking – zowel privé als in ons werk. Zoals eerder uitgelegd, beïnvloedt cultuur je gedrag en je communicatiestijl. Sociaal psycholoog Hofstede beschreef vijf dimensies waarop cultuur invloed heeft; machtsafstand, collectivisme, onzekerheidsvermijding, lange termijn-gerichtheid en masculiniteit versus femininiteit. Elke dimensie heeft invloed op hoe we hiërarchie, gemeenschap, onzekerheid, tijd en genderrollen ervaren.
Maar het is ook belangrijk om te beseffen dat iedereen, ook binnen een culturele context, natuurlijk een unieke persoonlijkheid heeft. Die persoonlijkheid beïnvloedt ook hoe we reageren op deze culturele dimensies.
Hoe kun je als managers omgaan met culturele verschillen?
“Er is geen universele aanpak voor omgaan met cultuurverschillen. Nieuwsgierigheid, open communicatie, wederzijds respect en begrip zijn echter belangrijke voorwaarden”, legt psycholoog Margit uit. “In Nederland verwachten werknemers bijvoorbeeld dat ze op de hoogte worden gebracht wanneer hun managers een belangrijke beslissing nemen. Dit komt omdat zij hun werknemers willen motiveren en weten dat het instellen van een strikte hiërarchie in deze context niet zal werken. In mijn praktijk sprak ik eens met iemand uit Kroatië die bij een Nederlands bedrijf werkte en geschokt was. In Kroatië is een grote mate van machtsafstand veel normaler, en mensen werken meestal in een omgeving waar iedereen een duidelijke plek heeft. Dit conflict van waarden en gedragingen zorgde voor veel verwarring en misverstanden bij de Kroatische werknemer.”
Hoe kunnen managers helpen om culturele conflicten op te lossen?
“De oplossing begint bij wederzijdse nieuwsgierigheid en bij de wens om elkaar te begrijpen. Je kunt bijvoorbeeld vragen of de ander het prettig vindt om een cultureel onderwerp te bespreken, waarbij je allebei probeert stereotypes uit te dagen. Open communicatie – dus op een respectvolle manier eerlijk zijn over wat je denkt en voelt – werkt daarbij het beste.” vertelt Margit.
”Managers kunnen hier een belangrijke rol in spelen door dergelijke gesprekken te faciliteren of aan te moedigen. Ook kun je het cultureel bewustzijn in gemengde setting – zowel werk als privé – verhogen door feestdagen of tradities te delen.
De werknemer uit Kroatië waarover ik net sprak, was het niet gewend was om zijn leidinggevende op een directe manier en met de voornaam aan te spreken, maar besloot het toch te proberen. We oefenden met een rollenspel waarin hij zijn nieuwsgierigheid om kon zetten in vragen als: ‘Waarom doe je dat op die manier?’ of ‘Waarom spreken jullie elkaar aan bij de voornaam?’.
Ook hielp het om concreet aan de leidinggevende te vragen wat er van hem verwacht werd. Zo ontstond er een gesprek over overeenkomsten en verschillen, waardoor hij zich meer thuis en begrepen voelde, en waardoor de leidinggevende meer inzicht kreeg in de omgang met bepaalde culturele verschillen.”
5 tips om met culturele verschillen om te gaan
1. Wees neutraal
In een teamcontext is het bijzonder belangrijk voor een manager om bewust na te gaan of vooroordelen het gedrag of de beslissingen beïnvloeden, en om actief te werken aan het creëren van een neutrale omgeving.
2. Verdiep je in verschillende culturen
Om culturele verschillen in je team beter te begrijpen, helpt het om meer te leren over de culturele achtergronden van je teamleden. Toon interesse in feestdagen, gewoonten of specifieke communicatiestijlen om bruggen te bouwen. Je kunt leren via verschillende media die jou persoonlijk aanspreken: bijvoorbeeld door YouTube-video’s te bekijken of informatieve boeken en tijdschriften te lezen. Op deze manier kun je een inclusieve sfeer creëren waarin iedereen zich gerespecteerd voelt.
3. Leer van andere culturen
Gebruik de diversiteit in je team om nieuwe perspectieven te verwerven. Overweeg hoe de waarden en ideeën van je teamleden je leiderschapspraktijk kunnen verrijken. Zo bevorder je niet alleen wederzijds begrip, maar versterk je ook het innovatieve vermogen en de probleemoplossende vaardigheden van het team.
4. Communiceer met nieuwsgierigheid en respect
Zorg ervoor dat je constructieve feedback geeft die rekening houdt met de culturele achtergronden van de teamleden om misverstanden te voorkomen.
5. Blijf nieuwsgierig
Bevorder een cultuur van nieuwsgierigheid door je teamleden actief aan te moedigen om hun verhalen en perspectieven te delen. Stel vragen en toon oprechte interesse in hun ervaringen. Dit creëert een open omgeving waarin culturele diversiteit wordt gezien als een verrijking en wederzijds leren wordt gestimuleerd.
Meer leren over het versterken van welzijn en prestaties op de werkvloer? Leer hier meer.
