Amsterdam, 11 juni 2026 – In twaalf maanden tijd is het aandeel werkende Nederlanders dat AI gebruikt verdubbeld: van 40% (CBS, medio 2025) naar 77% (OpenUp, mei 2026). Informatie zoeken blijft de voornaamste gebruiksvorm (51% op werk, 76% privé), maar één op de vijf zet AI inmiddels ook in voor coaching of mentale steun. Dit percentage is het hoogst onder vrouwen (27%) en jongeren (29%).
Bekijk het volledige rapport
Niet één gebruiksvorm
Op de werkvloer zetten Nederlanders AI vooral in om informatie te zoeken (51%), ideeën te genereren of brainstormen (44%) en schrijven of rapporteren (41%). In hun privéleven maakt deze groep gebruik van AI om informatie op te zoeken (76%), (online) aankopen te vergelijken (31%) en voor het uitzoeken van vakanties of reizen (29%). Naast deze toepassingen geeft 20% aan emoties of gedachten met AI te bespreken. Dat percentage is het hoogst onder vrouwen (27%) en volwassenen tussen de 25 en 34 jaar (29%). Van de mensen die AI inzet om te praten over gedachten en emoties, varieert het gebruik van mild gebruik zoals praktische adviezen (25%) en als (reflectie)dagboek (18%), tot AI als vervanger voor een professional (12%) (zie ook kader).
Wat psychologen in de praktijk zien
OpenUp werkt met meer dan 200 experts, waaronder veel psychologen, die werknemers ondersteunen. Hun observaties bevestigen dat de inzet van AI voor emoties en gedachten sterk kan variëren en door de gebruiker en context wordt bepaald. Gijs Coppens, GZ-psycholoog en oprichter van OpenUp: “Cliënten gebruiken AI om gedachten te ordenen, lastige gesprekken voor te bereiden, of om eigen patronen voor zich te zien. Voor die toepassingen werkt het en ik moedig het zeker aan.” Tegelijkertijd is er soms ook een ander beeld te zien in de praktijk, bijvoorbeeld bij mensen met een angststoornis. Wanneer mensen veel geruststelling en bevestiging zoeken, voedt AI juist de klacht. Daarom wordt in die gevallen geadviseerd om AI niet, beperkt of met tussenkomst van een professional te gebruiken.
In alle observaties door experts keert hetzelfde terug: de impact hangt minder af van AI zelf en meer van de rol die de gebruiker eraan toekent. Wie AI inzet om patronen te zien, krijgt er iets bij. Wie AI inzet om aan ongemak te ontsnappen, helpt zichzelf daar niet mee.
Een ontwerpvraagstuk
Dat veel werkende Nederlanders de stap naar AI weten te vinden voor coaching en mentale steun is op zichzelf positief. AI is laagdrempelig, altijd beschikbaar en helpt een deel van de gebruikers bij praktische coping en reflectie. Het deel waarvoor AI contraproductief werkt, vraagt om bouw- en beleidskeuzes die nu nog niet vanzelfsprekend zijn.
Gijs Coppens, GZ-psycholoog en oprichter van OpenUp: “Het is goed nieuws dat zoveel mensen AI inschakelen om met hun gedachten en gevoelens om te gaan. Tegelijk zien onze psychologen dat het bij sommige cliënten misgaat. Daarom bouwen wij aan AI die met de juiste tuning kan doorvragen in plaats van bevestigen, en die weet wanneer een mens in het proces nodig is. Denk aan AI die na 15 minuten vraagt, wil je nu met een psycholoog over dit probleem praten, en je daarna direct naar de juiste persoon doorverwijst.”
Inzet voor AI om emoties en gedachten te bespreken varieert van praktisch advies tot directe mentale ondersteuning. OpenUp liet 290 open-tekstantwoorden rondom het gebruik van AI voor emoties en gedachten classificeren in acht gebruiksvormen:
- 25% vraagt om praktisch advies en coping-tips (slaap, opvoeding, omgaan met stress)
- 18% gebruikt AI als een pratend dagboek om gedachten te ordenen
- 12% ventileert frustratie of emoties
- 12% behandelt AI als een vervanging voor een psycholoog
- 9% zoekt informatie over mentale of psychische klachten
- 6% gebruikt AI om reacties of moeilijke gesprekken te formuleren en te oefenen
- 5% ziet AI als gesprekspartner wanneer er niemand is om mee te praten
- 13% zijn overige antwoorden die niet direct in een bovenstaande categorie vallen
De meerderheid is daarmee mild ondersteunend. Een klein deel gebruikt AI als zelfgekozen therapeut-vervanger of als sociale vervanger.
Overige opvallende cijfers uit het onderzoek
- 22% van de ondervraagden heeft negatieve gevoelens bij de opkomst van AI, 37% heeft daar positieve gevoelens bij
- 11% van de werkende Nederlanders slaapt soms slecht door AI, met een uitschieter van 15% onder 18- tot 34-jarigen.
- 11% maakt zich zorgen om het verlies van de eigen baan, dit stijgt naar 18 procent bij kenniswerkers van 18-35 jaar. 27% van de werkende Nederlanders verwacht dat AI een negatieve invloed op het aantal banen in zijn of haar gehele organisatie gaat hebben.
- 41% van de ondervraagden voelt zich nauwelijks of helemaal niet gesteund door de werkgever in de AI-transitie
- 33% van de ondervraagden geeft aan dat zijn/haar bedrijf zich voorbereidt op de AI-transitie, 37% van de ondervraagden geeft aan het (deels) oneens te zijn met de stelling dat zijn/haar organisatie zich voorbereidt op de AI transitie
- Meer gebruik van AI laat een sterk verband (r=0,47) zien met een positievere kijk op de invloed van AI op de samenleving. Ook gaat meer gebruik van AI gepaard met minder negatieve gevoelens (r=0,34), en meer vertrouwen om mee te komen (r=0,31)
- Ondersteuning van de werkgever laat ook een correlatie zien (r=0,28) met positievere gevoelens rondom AI, en meer vertrouwen om mee te komen.
Over het onderzoek
OpenUp voerde onafhankelijk onderzoek uit in mei 2026 onder 1.575 werkende Nederlanders. Het onderzoek werd uitgevoerd door NorthSea en Prime Insights. De vragenlijst bestond uit 25 vragen over AI-gebruik, gevoelens over AI, baan-zorgen en werkgeverscontext.
Over OpenUp
OpenUp helpt medewerkers groeien, op werk en daarbuiten. Via een toegankelijk platform biedt OpenUp directe ondersteuning aan bedrijven om veerkrachtige en betrokken teams op te bouwen, zoals persoonlijke sessies met psychologen en fysieke gezondheidsexperts, interactieve groepssessies en online cursussen. Meer dan 2.000 organisaties en 600.000 werknemers gebruiken OpenUp.
Contact voor pers
Ruben van Beelen, Head of Marketing, press@openup.com
