Wist je dat mannen in Nederland twee keer zo vaak door zelfdoding om het leven komen dan vrouwen en dat ze veel minder vaak hulp zoeken voor psychische problemen? Ondanks deze alarmerende statistieken blijft het mentaal welzijn van mannen vaak onderbelicht, waardoor velen in stilte lijden. Daarom bestaan initiatieven zoals Movember. Best leuk natuurlijk, al die snorren —het is meer dan alleen een trend. Movember maakt deel uit van een wereldwijde campagne om het welzijn van mannen, zowel fysiek als mentaal, onder de aandacht te brengen. Om de mannen in ons leven echt te steunen, moeten we empathische gesprekken starten en veilige ruimtes creëren waar ze open kunnen praten over hun gevoelens. Maar hoe doen we dat op de beste manier?
Samen met OpenUp-psycholoog en expert op het gebied van mentaal welzijn bij mannen, Niels den Daas, onderzoeken we waarom mannen vaak moeite hebben om over hun gevoelens te praten en wat de gevolgen daarvan kunnen zijn. We bekijken ook hoe je gesprekken met mannen kunt openen met ALEC, een eenvoudig model dat het zwijgen kan doorbreken.
De mentale uitdagingen van mannen verkennen
De meest voorkomende mentale uitdagingen bij mannen zijn tegenwoordig depressie, angst, verslavingen en zelfdoding. Hoewel deze problemen de hele bevolking treffen, worden ze bij mannen vaak verergerd door het feit dat ze minder snel over hun worstelingen praten. Niels legt uit: “Waar vrouwen vaker hun gevoelens van verdriet uiten of steun zoeken, externaliseren mannen hun emotionele pijn vaak door boosheid, prikkelbaarheid of risicovol gedrag.” Helaas, door de stigma’s rondom emotionele kwetsbaarheid, worstelen veel mannen in stilte en zoeken ze pas hulp wanneer hun mentaal welzijn aanzienlijk is verslechterd.
De ervaringen van Niels laten ook zien dat veel mannen simpelweg niet weten hoe ze over hun gevoelens moeten praten: “Veel mannen zijn niet alleen niet gewend om over hun gevoelens te praten, maar ze hebben ook niet de woorden om dat te doen.” Natuurlijk geldt dit niet voor elke man; veel mannen zijn goed in staat en bereid om over hun welzijn te praten. Maar zoals we zien vanuit de ervaring van onze psychologen en de statistieken, hebben mannen over het algemeen vaak moeite om hulp te zoeken en zich open te stellen.Maar waarom is dat precies zo?
Waarom mannen moeite hebben om over hun gevoelens te praten
“Mannen zijn traditioneel terughoudend om hun emoties te bespreken vanwege diepgewortelde maatschappelijke normen die mannelijkheid gelijkstellen aan stoïcisme, kracht en emotionele terughoudendheid,” legt Niels uit. “Jongens krijgen vaak al van jongs af aan te horen dat ze ‘zich moeten vermannen’ of ‘een echte man moeten zijn’, boodschappen die doorwerken in hun volwassen leven.” Deze sociale conditionering leidt er vaak toe dat mentale uitdagingen worden opgekropt, waardoor mannen zich meer geïsoleerd voelen en minder snel hulp zoeken. Bovendien kan het nog moeilijker worden om open te zijn als je niet gewend bent je emoties te uiten, wat een vicieuze cirkel creëert.
Dus, hoe kunnen we helpen om het stigma te doorbreken en steun te bieden om open te durven zijn?
Het ALEC-model: Een eenvoudige manier om het gesprek te beginnen
Praten over mentaal welzijn kan ontmoedigend zijn, vooral voor mannen die het gevoel hebben dat ze hun emoties voor zichzelf moeten houden. Hier komt het ALEC-model van pas. Dit eenvoudige vierstappenplan helpt gesprekken te openen en het zwijgen te doorbreken. Zoals Niels aangeeft: “Het ALEC-model helpt een omgeving te creëren waarin mannen zich gehoord en begrepen voelen, zonder de druk om direct iets ‘op te lossen’. Dit is cruciaal om emotionele openheid te bevorderen.”
A – Ask (Vraag)
Check regelmatig in bij de mannen in je leven door te vragen hoe het echt met ze gaat. Het is belangrijk om dit zonder oordeel of verwachtingen te benaderen. In plaats van een algemene “Hoe gaat het?” kun je iets persoonlijkers en openers proberen, zoals “Je lijkt de laatste tijd niet helemaal jezelf—hoe gaat het echt met je?” Het doel is om een ruimte te creëren waarin ze zich veilig voelen om te delen, en te laten zien dat je oprecht geeft om hun welzijn.
L – Listen (Luister)
Zodra ze beginnen te praten, is het beste wat je kunt doen gewoon luisteren. Onderbreek ze niet en wees niet te snel met het aandragen van oplossingen. Luister gewoon. Vaak hebben mensen er al veel aan om zich gehoord en begrepen te voelen. Het gaat erom aanwezig te zijn en te laten zien dat je er voor ze bent, zonder meteen dingen te willen fixen. Alleen al luisteren kan een enorme opluchting bieden.
E – Encourage (Moedig aan tot actie)
Na het luisteren is het belangrijk om aan te moedigen tot actie. Dit betekent niet dat je meteen op grote veranderingen of oplossingen hoeft te sturen. Je kunt kleine, positieve stappen voorstellen—zoals praten met een professional, een andere vriend in vertrouwen nemen, of zelfs iets simpels als een wandeling maken.
C – Check-in
Het gesprek hoeft niet te eindigen na één keer praten. Door later weer in te checken laat je zien dat je geeft om hun mentaal welzijn. Dit kan zo simpel zijn als een paar dagen later vragen hoe het nu met ze gaat, of even checken na een moeilijke week. Deze follow-ups versterken het gevoel dat ze er niet alleen voor staan.
Houd het gesprek gaande
Het mentale welzijn van mannen wordt vaak over het hoofd gezien, en dat kan serieuze gevolgen hebben. Een gesprek beginnen met de mannen om ons heen is een kleine maar krachtige stap om dit te veranderen. Het ALEC-model biedt een waardevol hulpmiddel om betekenisvolle gesprekken te voeren die een blijvende impact kunnen hebben. Ken jij iemand die worstelt? Of worstel je zelf? Een gesprek beginnen kan het verschil maken.
Voor wie meer persoonlijke begeleiding nodig heeft, staat OpenUp klaar om te helpen. Je kunt een 1-op-1 sessie inplannen met onze psycholoog Niels den Daas of ons team van experts verkennen voor een volledig overzicht van onze psychologen en lifestyle-experts. Je hoeft het niet alleen te doen—er is altijd iemand die naar je wil luisteren.
