Klimaatverandering en de voortdurende schade aan onze planeet kunnen ervoor zorgen dat je je overweldigd en angstig voelt. Dat gevoel heeft zelfs een naam: eco-angst. In dit artikel leggen we uit wat eco-angst precies is, waarom het ontstaat en delen we tips om ermee om te gaan, en hoe je die zorgen zelfs kunt ombuigen naar iets positiefs.
Maak je je zorgen over het klimaat? Je bent niet de enige
Als je je weleens angstig hebt gevoeld over de staat van onze planeet, ben je zeker niet alleen. Hittegolven, extreme kou, overstromingen, vervuiling en het verlies van biodiversiteit zijn heel reële zorgen. Of je nu het nieuws volgt of op sociale media zit, de boodschap is duidelijk: de aarde staat onder druk. En dat kan heftig binnenkomen, met stress en gevolgen voor je mentaal welzijn tot gevolg.
Die gevoelens worden steeds vaker herkend en benoemd. De term ‘eco-angst’ – een combinatie van ‘ecologie’ en ‘angst’ – staat voor chronische angst over de toekomst van onze planeet. Het werd meer dan dertig jaar geleden voor het eerst gebruikt in The Washington Post, en maakt nu een belangrijk deel uit van maatschappelijke en politieke gesprekken.
De impact van eco-angst op je welzijn
Volgens data van Google is het aantal wereldwijde zoekopdrachten naar “climate anxiety” of “eco-anxiety” tussen 2018 en 2023 met maar liefst 4590% gestegen. De twee meest gestelde vragen? “Wat is eco-angst?” en “Hoe ga ik om met klimaatangst?”
Uit een studie uit 2024, gepubliceerd in The Lancet Planetary Health, blijkt dat 85% van de bijna 16.000 ondervraagde jongeren tussen de 16 en 25 jaar zich op z’n minst matig zorgen maakt over klimaatverandering. 57% van hen zegt zich zelfs “erg tot extreem” bezorgd te voelen. Veel jongeren gaven aan dat hun zorgen invloed hebben op grote levenskeuzes, zoals waar ze willen wonen, welke carrière ze kiezen en of ze wel of geen kinderen willen.
“Eco-angst kan je mentaal welzijn op veel manieren beïnvloeden,” vertelt psycholoog Soesja Vogels van OpenUp. “Het kan je slaap verstoren, je stemming verlagen, en spanningen in relaties veroorzaken – vooral als de mensen om je heen jouw zorgen niet delen.”
Angst roept vaak een sterke drang op om iets te doen, om controle terug te krijgen. Maar omdat klimaatverandering zo groot en complex is, zijn snelle oplossingen zelden voorhanden. “Als het probleem te groot voelt om op te lossen, kan dat juist leiden tot nog meer stress en een gevoel van machteloosheid,” legt Soesja uit.
En het zijn niet alleen jongeren die ermee worstelen. Volgens arts in de volksgezondheid Alice Desbiolles kan eco-angst iedereen raken, ongeacht leeftijd of achtergrond. Het gaat vaak gepaard met een mix van emoties: verdriet, woede, machteloosheid, schuld, die verder gaan dan alleen angst of zorgen.
4 tips om beter met eco-angst om te gaan
1. Accepteer je emoties
Het is misschien verleidelijk om je gevoelens te negeren of kleiner te maken, maar ze accepteren zonder oordeel is een krachtig middel tegen angst. Door je gevoelens te erkennen en stap voor stap te leren omgaan met de stress die erbij komt kijken, bouw je veerkracht op om beter met negatieve emoties om te gaan.
Mindfulness is een krachtige manier om bewuster om te gaan met je gedachten en emoties, zonder er meteen over te oordelen. Het wordt vaak gebruikt om mensen te helpen bij angst of somberheid, en kan je helpen om sterker en rustiger te reageren op stressvolle situaties.
🎧 Luister naar deze begeleide meditatie die focust op het reguleren van emoties en het accepteren van wat je voelt.
2. Maak contact met gelijkgestemden
Niet iedereen begrijpt hoe jij je voelt, soms zelfs de mensen die dicht bij je staan. Juist daarom kan het enorm helpen om anderen te vinden die jouw zorgen delen. Door erover te praten, gehoord te worden en herkenning te vinden, voel je je minder alleen. Kijk of er lokale klimaatgroepen, online communities of evenementen zijn waar je andere betrokken mensen kunt ontmoeten.
3. Blijf in contact met de natuur
Het klinkt misschien ironisch, maar tijd doorbrengen in de natuur is een van de beste manieren om met eco-angst om te gaan. Onderzoek laat zien dat natuurlijke omgevingen stress verlagen, je stemming verbeteren en je veerkracht vergroten.
Maak het klein en simpel: een wandeling in het park in de buurt, zitten onder een boom, buiten mediteren of in je tuin werken. Laat je telefoon thuis, vertraag je tempo en kijk bewust om je heen: luister, ruik, voel. Geen natuur in de buurt? Haal het naar binnen: zet planten neer, luister naar natuurgeluiden, of gebruik natuurlijke materialen zoals hout of bloemen in je interieur.
🐝 Lees hier meer over de helende kracht van de natuur
4. Kom in actie
Mensen die eco-angst ervaren voelen zich vaak machteloos: de problemen van klimaatverandering zijn groots en je voelt je er als individu vaak niet tegen opgewassen. Maar juist door iets te doen, hoe klein dan ook, geef je jezelf weer regie en een gevoel van betekenis.
Natuurlijk ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij het individu. Grote veranderingen zijn nodig vanuit overheden en industrieën. Maar individuele actie doet ertoe. Kleine stappen kunnen grote bewegingen in gang brengen, vooral als we het samen doen.
Kies iets wat binnen jouw bereik ligt: steun een milieuorganisatie, doe mee aan een schoonmaakactie in je buurt, of pas je gewoontes aan. Denk aan herbruikbare tassen, lokaal en seizoensgebonden eten, minder plastic gebruiken of vaker fietsen. Al lijkt het klein, het helpt om je minder machteloos te voelen en maakt je onderdeel van een groter geheel.
Ten slotte: een positieve noot
Een verrassende en misschien zelfs hoopvolle gedachte om mee af te sluiten: eco-angst roept niet alleen angst op, het kan ook een drijfveer motor zijn voor positieve verandering. De drang om iets te doen, het gevoel dat je verschil wilt maken, en de trots die je kunt voelen als je duurzamer leeft… die combinatie kan je zorgen ombuigen naar motivatie en daadkracht.
“Richt je op wat je wél kunt doen, hoe klein ook. Het gevoel dat je bijdraagt aan iets beters kan enorm motiverend zijn,” zegt Soesja.
☺️ Toe aan een beetje hoop en inspiratie?
Bekijk dan de video’s van Sam Bentley. Hij deelt positief klimaatnieuws en echte verhalen van mensen die overal ter wereld het verschil maken. Soms is het precies dát wat we nodig hebben om gemotiveerd te blijven.
