Veerkracht: 7 tips om terug te veren na tegenslag

Door veerkracht kun je beter omgaan met de uitdagingen waar we allemaal mee te maken hebben. Veerkracht kunnen we dan ook allemaal gebruiken. Als je het idee hebt dat je veerkrachtiger zou willen zijn, is dat niet gek. Iedereen wil goed met uitdagingen en tegenslagen kunnen omgaan. 

Gelukkig is jouw veerkracht geen vaststaand gegeven. Je kunt erin investeren om deze te vergroten. Daardoor veer je makkelijker terug na stress en herpak je jezelf sneller. In dit blog vertellen we meer over wat veerkracht is en hoe je die van jou kunt vergroten. 

Wat is veerkracht?

Het woord veer-kracht zegt het al: de kracht om terug te veren na een tegenslag of uitdaging. Het gaat dus over hoe je met bijzondere situaties omgaat en na deze situaties weer kunt herstellen.

Onderzoekers van het Vlaams Instituut Gezond Leven en de Vrije Universiteit Brussel hebben een uitgebreidere definitie: veerkracht is een proces, waarbij mensen zich op een positieve manier aanpassen aan stress of tegenslag die hen mogelijk uit hun evenwicht brengt. Daardoor functioneren ze beter en behouden of herwinnen ze hun mentaal welzijn. 

Het proces van veerkracht ontstaat door op een effectieve manier hulpbronnen in te zetten: zowel persoonlijke hulpbronnen als hulp uit de omgeving. Een belangrijk deel van je veerkracht zit in de interactie met anderen.

Hoe ziet veerkracht er in de praktijk uit?

Veerkracht kan zich op verschillende manieren manifesteren: behoud, herstel en groei. Dit zijn de manieren waarop je om kunt gaan met uitdagingen en negatieve gebeurtenissen. 

1. Behoud

Hierbij is de impact van uitdagingen en negatieve gebeurtenissen kleiner en tasten ze je welzijn minder aan.

2. Herstel

Bij herstel ervaar je last van een tegenslag, maar keert je welzijn terug op het oude niveau.

3. Groei

Bij deze vorm van veerkracht gebruik je uitdagingen en tegenslagen als bron om meer veerkracht te kweken. Je welzijn en functioneren verbeteren nadat je de uitdaging overwint. 

Veerkracht is heel persoonlijk en manifesteert zich op verschillende manieren. Probeer je daarom ook bewust te zijn van de manier waarop je omgaat met uitdagingen en tegenslagen. Wellicht herken je jezelf in een van de bovenstaande vormen.

Goed om te weten: hoe jouw veerkracht zich uit verschilt per moment en situatie. Het is dus niet per se waar dat jij je persoonlijke vorm van veerkracht hebt of dat jouw soort veerkracht niet verandert. 

Waarom is veerkracht belangrijk?

Iedereen krijgt te maken met stress en tegenslagen, zowel in werk als privé. Veerkracht is belangrijk om goed om te kunnen gaan met die uitdagingen. Daardoor verbeter je je mentale welzijn en je functioneren.

Oftewel: je voelt je beter en je kunt de dingen blijven doen die je belangrijk vindt. Of deze dingen weer gaan doen nadat je bent hersteld van de tegenslag. Ook beschermt veerkracht je tegen mentale uitputting of een burn-out.

Veerkracht vergroten: 7 tips

Je kunt werken aan je veerkracht met de professionele hulp van een mentale coach of psycholoog. Maar er is ook veel dat je zelf kunt doen om gemakkelijker te herstellen van een tegenslag. Hieronder geven we zeven tips om je emotionele veerkracht te vergroten, van bewuster worden van je gevoelens tot het bewust inzetten van je piekermomenten.

1. Bewustzijn: hoe voel je je?

Meer veerkracht begint bij bewustzijn. Als je weet hoe je je voelt, kun je ook beter zorgen dat je krijgt waar je behoefte aan hebt. Neem regelmatig even een moment om op te merken hoe je je voelt.

Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Hoeveel energie heb je? Voel je je fit of juist moe?
• Voel je iets in je lichaam dat de aandacht trekt? Heb je ergens pijn of stijfheid, of voel je je ontspannen?
• Welke emotie(s) merk je op?
• Voel je je blij, verdrietig, gespannen, boos? En weet je waardoor dat komt?

2. Zelfzorg: waar heb je behoefte aan?

Wanneer je je bewust bent van je eigen gevoelens, kun je ook beter voelen waar je behoefte aan hebt. Zorg in ieder geval voor goede (gezonde) voeding en voldoende slaap. Deze helpen je om beter met elk soort uitdaging om te gaan.

Ook diverse kleine vormen van zelfzorg dragen bij aan meer veerkracht. Bijvoorbeeld een rondje lopen, een kop thee drinken of een praatje maken met een collega vermindert stress en vergroten je veerkracht.

3. Bouw aan je sociale netwerk

Denk na over met wie je kunt praten over uitdagingen en tegenslagen. Vaak is dat een hele logische keuze, zoals een partner, ouder of goede vriend. Praat daarbij zeker met verschillende mensen.

Het liefst met mensen waarbij je weet dat ze naar je zullen luisteren of wellicht ervaring hebben met het soort uitdaging waarmee jij te maken hebt. Een sociaal netwerk is iets informeels.

4. Schakel professionele hulp in

Het kan gebeuren dat steun van vrienden en familie niet als genoeg voelt  Een psycholoog of mentale coach kan je verder helpen met inzichten en praktische tips waar je omgeving soms niet aan denkt. Je kijkt samen naar wat er speelt, oefent met nieuwe vaardigheden en werkt aan je veerkracht. Merk je dat tegenslagen blijven hangen of dat je veel piekert? Dan is het fijn om samen met een professional te kijken wat je nodig hebt.

Bij OpenUp kun je snel praten met een psycholoog of mentale coach, meestal al binnen 48 uur. Je krijgt toegang via je werkgever. Heeft jouw werkgever OpenUp al? Meld je dan direct aan en plan je gesprek. Is dat nog niet zo? Geef dan bij je werkgever of HR aan dat je interesse hebt in OpenUp.

5. Gerichte oefeningen doen

Veerkracht is vaak een kwestie van bewustwording. Wees je bewust van je uitdagingen en wat ze met je doen. Een simpele oefening die je kunt doen is 1) benoemen, 2) normaliseren en 3) kiezen.

Hierbij spreek je voor jezelf een uitdaging of bron van spanning uit. Je normaliseert deze door oorzaken te noemen en kiest vervolgens een handeling om ermee om te gaan. Dit laatste is niet per se de oplossing van de onderliggende uitdaging.

Het gaat erom dat je er bewust mee omgaat. Vooral het benoemen is in deze oefening belangrijk. Onderzoek van Lieberman e.a. in Psychological Science (2007) laat zien dat het in woorden vatten van je gevoelens de emotionele lading ervan meetbaar verlaagt.

6. Kies bewust piekermomenten

Veel mensen beginnen met nadenken als ze te maken krijgen met een lastige situatie. Dat gebeurt haast vanzelf en is, in bepaalde mate, een goede manier van omgaan met uitdagingen. Daarbij is het voor je welzijn wel belangrijk dat je gedachten niet kan overheersen en het omslaat naar piekeren. 

Het helpt om jezelf dagelijks een ‘piekerkwartier’ te geven: vijftien minuten waarin je al je piekergedachten de vrije loop laat. Zodra de wekker gaat, ga je de rest van de dag niet meer piekeren. Komen er toch piekergedachten op?

Stel ze dan uit tot het piekerkwartier. Met wat training kan dit helpen om je minder druk te maken. 

7. Positiever denken

Misschien wel het moeilijkste advies is positief denken. Juist als je met tegenslag te maken hebt is dit lastig. Het advies zelf kan ook aanvoelen als onbegrip, alsof degene die het je aanraadt jouw tegenslag bagatelliseert. 

Belangrijk hierbij is zelf een goede balans te vinden tussen erkenning van je tegenslag en de negatieve gevoelens die daarbij horen en het proberen om een positieve draai te geven aan de situatie. 

Veel tegenslagen brengen ook een verandering met zich mee en in die verandering kun je soms ruimte vinden voor iets nieuws. Probeer geleidelijk de focus van het verleden te verleggen naar wat er nu en straks mogelijk is.

Dat is de derde vorm van veerkracht, waarbij je juist steviger uit een moeilijke periode komt. Je hebt bijvoorbeeld meer zelfinzicht, kunt beter communiceren of zorgt beter voor jezelf door grenzen te stellen. En daar mag je best trots op zijn.

Werk met de juiste hulp aan meer veerkracht

Het mooie van veerkracht is dat iedereen het heeft. Iedereen heeft het vermogen om tegenslagen te overwinnen en om te gaan met uitdagingen. Al wil dat zeker niet zeggen dat tegenslagen daardoor minder zwaar voelen.

Maar veerkracht heb je. Bovendien heb je ook het vermogen om gericht aan je veerkracht te werken. Zo geef je jezelf de middelen om beter om te gaan met een situatie en er soms zelfs sterker van te worden. 

Wil je hier samen met iemand mee aan de slag? Een psycholoog of mentale coach helpt je om patronen te herkennen, vaardigheden op te bouwen en je veerkracht stap voor stap te versterken, in jouw tempo en passend bij wat jij nodig hebt.